VADELİ   İŞLEM  VE  OPSİYON  BORSASI

 VOB Nedir?

• Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası ( VOB ) , vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alınıp satıldığı yerdir.Alınıp satılan bu sözleşmelere Türev araçlar denmektedir.

Ne Zaman Kurulmuştur?

• Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası ( VOB ) 4 Şubat 2005’de İzmir’de açılmıştır.

Neden VOB?

• Şirketlerin risklerini kontrol altına alarak faiz haddi , döviz ve fiyat dalgalanmalarından az hasarla kurtulabilirsiniz.
• İhracat geliriniz için gelecekteki kuru  bugünden garantileyebilir veya ödeyeceğiniz ithalat bedellerinin kurunu şimdiden belirleyebilirsiniz.
• Tarımsal ürününüzün veya tüccarsanız alacağınız ürünün gelecekteki fiyatını bugünden belirleyebilirsiniz.
• Hisse senedi portföyünüzü sigortalayabilirsiniz.
• VOB sözleşmelerinin kaldıraç etkisi önemli bir avantajdır.Sözleşme büyüklüklerinin %10-%12 si civarında bir teminat yatırarak daha büyük pozisyon alabilirsiniz
• VOB sözleşmeleri satın alarak risklerinizi yönetmiş olmakla birlikte yatırdığınız teminatlar için nema alırsınız.

Müşteri Hesaplarının İşleyişi ve Güvenliği Etkin Midir?

• Müşterilerin yatırmış oldukları teminatlar Takasbank nezdindeki müşteri adına açılan hesapta tutulmaktadır.Ayrıca teminatlar hergün belirli bir faiz oranı  ile nemalandırılır.İşlemlerin etkin şekilde  yapılması Takasbank ve garanti fonu aracılığıyla sağlanmaktadır.

VOB İşlem Saatleri Nelerdir?

• VOB seansı  09:30-17:10 saatleri arasındadır.

VOB’da İşlem Gören Vadeli İşlem Sözleşmeleri (VİS) Nelerdir?

• Döviz (Dolar/YTL ,Euro/YTL) , Sözleşme büyüklüğü 1000 USD,EURO.
• Hisse Senedi Endeksi (İMKB 30 ,100 Endeksi) , Sözleşme büyüklüğü 100.
• Faiz (365 ve 91 günlük DİBS), sözleşme büyüklüğü 100 YTL nominal üzerinden 100 adet Hazine Bonosu
• Altın , sözleşme büyüklüğü 100 gr.
• Emtia (Pamuk 1000 kg,buğday 5000 kg)

Teminat Büyüklükleri Ne kadardır?

• Dolar / YTL , 150 YTL
• Euro /  YTL , 200 YTL
• İMKB 100 endeks , 500 YTL
• İMKB   30 endeks , 600 YTL
• Altın , 300 YTL
• Faiz DIBS 91 ; 300 YTL , DIBS 365 ; 500 YTL

 Vade Sonu Uzlaşma Fiyatları Nasıl Belirlenir ?

• İMKB 30:    Son işlem günü ,seansın kapanmasından önceki 15 dakika içerisinde Borsa tarafından rastgele seçilen 10 adet İMKB 30 senedinin aritmetik ortalamasıdır.

• İMKB 100:   Son işlem günü ,seansın kapanmasından önceki 15 dakika içerisinde Borsa tarafından  rastgele seçilen 10 adet İMKB 100 senedinin aritmetik ortalamasıdır.

• TL/DOLAR:  TCMB'nin son işlem günü saat 15:30 itibariyle açıklayacağı gösterge niteliğindeki ABD Doları satış kuru

• TL/EURO:    TCMB'nin son işlem günü saat 15:30 itibariyle açıklayacağı gösterge niteliğindeki EURO satış kuru

• DIBS 91:    İhraç varsa ihale ortalama fiyatı , yoksa 91 günlük DİBS fiyat endeks değeri

• DIBS  365:    İMKB’nin son işlem günü işlemler bittikten sonra fiyat endeksi değeri kullanarak hesapladığı 365 günlük Hazine Bonosu değeri.

• ALTIN:     Son işlem gününde Londra’da yapılan altın sabitleme seansında oluşan altının Dolar/Ons fiyatının merkez bankasının saat 15:30’da açıklayacağı ABD Doları satış kuru kullanılarak YTL/gram’a çevrilmesi ile bulunan değer.

  
Dolar Vadeli İşlem Sözleşmesi Korunma Örneği (Kısa)

İhracat yapan bir firmanın , dolar kurundaki düşüşe karşı kendisini korumak için yapması gerekenler:

25 Temmuz 2006

Cari Dolar Kuru                                                       1,3700 YTL

Ekim 2006 Vadeli Dolar Sözleşmesinin Fiyatı         1,4000 YTL

Vadeli Sözleşme Büyüklüğü                                    1000 kontrat

İhracatçı firmanın 20 Ekim 2006 tarihinde 1 milyon dolar ihracat bedeli dönüşü var.

VOB’da 1000 kısa Dolar /YTL pozisyonu alır.

20 Ekim 2006

Cari Dolar Kuru                                                         1,3385 YTL,

Ekim 2006 Vadeli Dolar Sözleşmesi                        1,3500 YTL

Spotta  : 1,3700 – 1,3385 = 0,0315 * 1.000.000 USD = 31,500 YTL    ZARAR

Vadelide : 1,4000-1,3500 =0,0500 * 1000 = 50 YTL
50 YTL / Sözleşme * 1.000 sözleşme = 50,000 YTL KAR

Firma hiçbir şey yapmasa idi kaybı 31,500 YTL olacaktı.Koruma pozisyonu alarak para bile kazanmıştır.
(50.000 – 31.500 = 18.500 YTL)

İMKB-30 Endeks Vadeli İşlem Spekülasyon Örneği (Uzun)

Borsada yükseliş bekleyen bir yatırımcı, nasıl bir yol izlerse bundan yararlanacaktır ?

10 EYLÜL 2005

Cari İMKB – 30 Endeksi                                                       41,116

Ekim 2006 vadeli sözleşme fiyatı                                         39,750

Vadeli Sözleşme büyüklüğü                                                 3,975 YTL

Yatırımcı  12,500 YTL ile 20 sözleşme (başlangıç teminatı 600 YTL) VOB da uzun pozisyon alır.

15 EKİM 2006

Ekim Vade Uzlaşma Fiyatı     44,310 (sözleşme değeri 4,431 YTL)

Sözleşme Başına Kar              4431-3975 =456 YTL

Toplam Kar                           456 YTL * 20 = 9,120 YTL

Kazanç                                   9,120 / 12,500 =%72,96

Endeks Değişim Oranı            (44,310-41,116)/41,116 =%7,8

Buradan çıkan sonuç yatırımcının öngörüsü gerçekleşirse VOB’da kaldıraç etkisiyle A tipi fon veya hisse senedine göre çok daha fazla kar elde edebilir.